โหลดหนักเท่าไหร่ถึงปลอดภัย? เข้าใจการคำนวณน้ำหนักยกของโฟล์คลิฟท์

หนึ่งในเรื่องที่ผู้ขับรถโฟล์คลิฟท์มือใหม่มักเข้าใจผิดคือ “น้ำหนักที่โฟล์คลิฟท์ยกได้จริง” — หลายคนคิดว่าถ้ายกขึ้นได้ก็แปลว่าปลอดภัย ซึ่ง ไม่จริงเลย!

เพราะโฟล์คลิฟท์แต่ละรุ่นมี “ขีดจำกัดน้ำหนักยก (Rated Load Capacity)” ที่ถูกคำนวณตามหลักวิศวกรรม หากยกของหนักเกินพิกัดหรือวางตำแหน่งไม่ถูก ต้องเสี่ยงทั้ง อุบัติเหตุพลิกคว่ำ, ของตกหล่น, หรือ ระบบไฮดรอลิกเสียหาย ได้

---

ทำความเข้าใจกับคำว่า “น้ำหนักยกของโฟล์คลิฟท์”

น้ำหนักยกของโฟล์คลิฟท์ (Forklift Load Capacity) คือ
น้ำหนักสูงสุดที่โฟล์คลิฟท์สามารถ “ยกและเคลื่อนย้ายได้อย่างปลอดภัย” เมื่อของอยู่ในตำแหน่งสมดุลตามที่ผู้ผลิตกำหนด

ตัวเลขนี้จะถูกระบุใน

🔹 “ป้ายข้อมูลน้ำหนักบรรทุก” (Capacity Plate) หรือ “Nameplate”
ซึ่งติดอยู่บนตัวรถ เช่น
“2,500 kg @ 500 mm”

หมายความว่า รถโฟล์คลิฟท์รุ่นนั้นยกน้ำหนักได้สูงสุด 2,500 กิโลกรัม
เมื่อ ระยะศูนย์ถ่วง (Load Center) ของของที่ยกอยู่ที่ 500 มิลลิเมตร จากจุดงาของรถ

---

ศูนย์ถ่วง (Load Center) คืออะไร

ศูนย์ถ่วงคือ “จุดสมดุลของของที่ยก”
โดยทั่วไปหมายถึงระยะจาก ผิวด้านในของงา (Fork Heel) ไปจนถึง กึ่งกลางของวัตถุ

ในโฟล์คลิฟท์มาตรฐาน

• ศูนย์ถ่วงจะอยู่ที่ 500 มม. (50 ซม.)

• หากของที่ยกยาวกว่ามาตรฐาน เช่น พาเลทขนาด 1.2 เมตร
  → ศูนย์ถ่วงจะขยับออกไป
  → ทำให้ความสามารถในการยกลดลง

---

หลักการคำนวณน้ำหนักยกอย่างง่าย

สูตรพื้นฐานคือ

น้ำหนักยกจริง = น้ำหนักที่ระบุ × (ศูนย์ถ่วงมาตรฐาน ÷ ศูนย์ถ่วงจริง)

ตัวอย่าง:
โฟล์คลิฟท์ระบุว่า

2,500 kg @ 500 mm

แต่ของที่ยกมีศูนย์ถ่วงอยู่ที่ 600 mm

คำนวณได้ว่า

2,500 × (500 ÷ 600) = 2,083 kg

ดังนั้น หากของอยู่ห่างจากงา 600 มม. รถจะยกได้ปลอดภัยไม่เกิน 2,083 กิโลกรัม

---

ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสามารถในการยก

1. ระยะศูนย์ถ่วง (Load Center)

ยิ่งของยื่นออกจากงามาก ความสามารถในการยกยิ่งลดลง

2. ความสูงของการยก (Lift Height)

เมื่อยกสูง จุดศูนย์ถ่วงจะสูงขึ้น ทำให้รถเสียสมดุลได้ง่าย

3. อุปกรณ์เสริม (Attachment)

เช่น งายาว, หนีบถัง, หรือที่ยกกล่อง
น้ำหนักของอุปกรณ์เหล่านี้จะถูกหักจากน้ำหนักยกสูงสุดของรถ

4. สภาพพื้นและยางรถ

พื้นขรุขระหรือยางไม่สมดุล ทำให้รถเอนและสูญเสียศูนย์ถ่วงได้

5. มุมเอียงงา (Tilt Angle)

• เอียงงา “เข้าหาตัว” จะปลอดภัยและมั่นคงกว่า

• เอียงงา “ไปข้างหน้า” โดยเฉพาะขณะยกสูง เสี่ยงต่อการคว่ำ

---

ตัวอย่างตารางแสดงการเปลี่ยนแปลงน้ำหนักยก

📌 ยิ่งศูนย์ถ่วงยื่นออกจากงามากขึ้นทุก 100 มม.
น้ำหนักยกจะลดลงเฉลี่ย 10–15%

---

วิธีอ่านป้ายระบุความสามารถในการยก (Capacity Plate)

1. มองหาป้ายโลหะที่ติดด้านหน้าคนขับหรือเสาโฟล์คลิฟท์

2. บนป้ายจะมีข้อมูลสำคัญ เช่น

   • รุ่นรถ / หมายเลขซีเรียล

   • น้ำหนักยกสูงสุด (kg)

   • ศูนย์ถ่วงมาตรฐาน (mm)

   • ความสูงของเสายก (m)

   • น้ำหนักตัวรถ

3. หากติดตั้งอุปกรณ์เสริม ควรขอป้ายข้อมูลใหม่จากผู้ผลิต เพราะค่าการยกจะเปลี่ยนไป

---

เคล็ดลับใช้งานอย่างปลอดภัย

✅ ตรวจน้ำหนักสินค้าก่อนยกทุกครั้ง
✅ วางของให้แนบชิดงามากที่สุด
✅ ยกของช้า เคลื่อนที่ช้า และเอียงงาเข้าหาตัวเสมอ
✅ หลีกเลี่ยงการยกของสูงขณะเคลื่อนที่
✅ ตรวจแรงดันลมยางและระบบไฮดรอลิกก่อนใช้งาน
✅ ฝึกอบรมผู้ขับให้เข้าใจหลักการสมดุลของรถ

---

สรุป

รถโฟล์คลิฟท์อาจ “ยกของขึ้นได้” แต่ไม่ได้หมายความว่า “ปลอดภัยเสมอ”
น้ำหนักยกของโฟล์คลิฟท์ขึ้นอยู่กับศูนย์ถ่วง ความสูงที่ยก อุปกรณ์เสริม และสภาพพื้นที่

หากเข้าใจหลักการคำนวณและปฏิบัติตามอย่างถูกต้อง
จะช่วยป้องกันอุบัติเหตุ ลดความเสียหายต่ออุปกรณ์ และยืดอายุการใช้งานของรถได้อย่างยั่งยืน

แนะนำเว็บไซต์ : www.liftmax.co.th สำหรับคนที่สนใจ ซื้อ เช่า รถโฟล์คลิฟ และ อบรม